Heb ik Bloedarmoede? Herken Het Hieraan

Maar liefst 25% van de bevolking heeft bloedarmoede, oftewel meer dan 1,6 miljard mensen. Als je vermoeid bent of een bleke huid hebt, vermoed je wellicht al bloedarmoede.

Het zijn echter symptomen die bij meerdere aandoeningen voorkomen. Bovendien zijn er verschillende vormen van bloedarmoede met elk verschillende oorzaken.

Aan de hand van verschillende fysieke en mentale symptomen kun je bloedarmoede herkennen.

Dit artikel vertelt je de symptomen van bloedarmoede, hoe het gediagnosticeerd wordt, de oorzaken en behandelingsopties.

fosfaat bloed

Symptomen bloedarmoede

Bij bloedarmoede heb je onvoldoende (gezonde) rode bloedcellen. Aangezien rode bloedcellen zuurstof dragen, kan een tekort aan gezonde rode bloedcellen tot kenmerkende symptomen leiden.

Verschillende symptomen komen bij alle vormen van bloedarmoede voor zoals vermoeidheid, een koud gevoel en kortademigheid.

Symptomen van bloedarmoede:

  1. vermoeidheid, zwakte
  2. bleke, droge of gele huid
  3. koud gevoel, koude handen en voeten
  4. kortademigheid, pijn op de borst
  5. snelle hartslag, onregelmatige hartslag
  6. duizeligheid, licht gevoel in het hoofd
  7. hoofdpijn
  8. gemakkelijke gekneusde huid, pijnlijke tong
  9. restless leg syndrome: onbedoelde bewegingen in het onderbeen

Welke symptomen precies optreden zijn afhankelijk van zowel de oorzaak als ernst van de bloedarmoede.

In het begin merk je misschien helemaal niets van een milde bloedarmoede, maar naarmate de bloedarmoede verergert zullen de symptomen ook verergeren.

Diagnose bloedarmoede

bloed afnemenDe diagnose bloedarmoede wordt gesteld aan de hand van de symptomen, lichamelijk onderzoek, medische voorgeschiedenis, familiegeschiedenis en uiteraard aanvullend bloedonderzoek.

In het bloed wordt er zowel gekeken naar het percentage rode bloedcellen in je bloed (hematocriet) als naar het hemoglobine in je bloed.

Voor volwassenen ligt een gezonde hematocrietwaarde tussen de 35,5% – 44,9% voor vrouwen en tussen de 38,3% – 48,6% voor mannen.

Afhankelijk van een aantal factoren kan deze waarde lager zijn (zwangerschap, intensieve lichamelijke activiteit, oudere leeftijd) of hoger zijn (grote hoogtes, roken).

Er kan ook nog gekeken worden naar de vorm, grootte en kleur van de rode bloedcellen.

Oorzaken bloedarmoede

Er zijn verschillende soorten bloedarmoede die elk ook verschillende oorzaken hebben. IJzertekort is de meest voorkomende oorzaak van bloedarmoede.

Bij elke vorm van bloedarmoede is het aantal rode bloedcellen in je bloedcirculatie verlaagd. Hier zijn verschillende oorzaken voor:

  1. onvoldoende hemoglobine aanmaak (laag hemoglobinegehalte).
  2. aanmaak van slecht functionerende hemoglobine
  3. onvoldoende aanmaak van rode bloedcellen
  4. verhoogde afbraak van rode bloedcellen

We zullen een aantal vormen van bloedarmoede kort en bondig doornemen.

IJzertekort (ijzergebreksanemie). Het hemoglobine in je rode bloedcellen draagt zuurstof. Hemoglobine is een ijzerrijk eiwit, het wordt in je beenmerg van ijzer gemaakt. Als je voldoende ijzer binnenkrijgt kun je dus geen hemoglobine aanmaken, geen zuurstof vasthouden en ontstaat er bloedarmoede. IJzergebreksanemie kan ook ontstaan door bloedverlies, bijvoorbeeld door hevige menstruatiebloedingen, dikkedarmkanker, maagzweer en bepaalde pijnstillers.

Vitaminegebrek. Voor de aanmaak van gezonde rode bloedcellen heb je naast ijzer ook vitamine B12 en foliumzuur nodig. Als je deze vitamines niet binnenkrijgt, kan de productie van de rode bloedcellen omlaag gaan. Bloedarmoede door vitaminegebrek kan ook ontstaan als je de vitamines niet op kan nemen, bijvoorbeeld door pernicieuze anemie, ziekte van Crohn of coeliakie. 

Ontsteking. De productie van rode bloedcellen kan door acute en chronische ontstekingsziekten verstoord worden zoals reuma, de ziekte van Crohn, HIV/AIDS en kanker.

Sikkelcelanemie. Zoals de naam al aangeeft lijken sommige rode bloedcellen bij sikkelcelanemie op sikkels waarmee tarwe gesneden wordt. De vorm van de rode bloedcellen is dus aangetast waardoor ze voortijdig af zullen sterven.

Aplastische anemie. In je beenmerg worden nieuwe rode bloedcellen gevormd, maar bij aplastische anemie is er sprake van beenmergfalen waardoor het beenmerg geen nieuwe cellen aanmaakt. Aplastische anemie kan veroorzaakt worden door infecties, auto-immuunziekten, bepaalde geneesmiddelen en blootstelling aan giftige chemicaliën.

Hemolytische anemieën. Hemolyse betekent de vernietiging van rode bloedcellen. Bij hemolytische anemie worden rode bloedcellen sneller vernietigd dan dat ze in het beenmerg worden aangemaakt.

Risicofactoren bloedarmoede

Bepaalde groepen lopen een verhoogd risico op bloedarmoede:

  1. Vrouwen (hevige menstruaties, bevalling, vleesbomen)
  2. Zuigelingen (bij de overgang van moedermelk of flesvoeding op vaste voeding): vaste voeding wordt namelijk moeilijker opgenomen
  3. Kinderen van 1 – 2 jaar (verhoogde ijzerbehoefte)
  4. Bloedverdunners zoals aspirine, warfarine, clopidogrel, heparineproducten en apixaban
  5. 65-plussers: ijzerarme voeding, chronische ziekten

Behandeling bloedarmoede

De behandeling van bloedarmoede is afhankelijk van de oorzaak.

Bloedarmoede door ijzertekort.  IJzersupplementen en dieetaanpassingen, in het geval van ijzertekort door bloedverlies moet de bloeding opgespoord worden

Bloedarmoede door vitaminegebrek. Voedingssupplementen en voedingsmiddelen bij foliumzuur- en vitamine C-tekorten, in het geval van spijsverteringsproblemen zijn mogelijk vitamine-injecties nodig.

Bloedarmoede door chronische ziekte. Behandeling van de onderliggende ziekte. Er is dus geen specifieke behandeling.

Sikkelcelanemie. Zuurstof, pijnstillers, bloedtransfusies, foliumzuursupplementen, antibiotica en orale en intraveneuze vloeistoffen.

Hemolytische anemieën. Infecties behandelen, verdachte medicijnen vermijden, immunosuppressiva (medicijnen die uw immuunsysteem onderdrukken).

Thalassemie. Milde vormen vereisen geen behandeling, maar ernstige vormen kunnen een behandeling nodig hebben zoals foliumzuursupplementen, bloedtransfusies, miltverwijdering, medicatie, bloed- en beenmerg stamceltransplantatie

Aplastische anemie. Bloedtransfusies en beenmergtransplantatie.

Take home message 

Volgens bepaalde bronnen hebben meer dan 2 miljard mensen bloedarmoede, dit is meer dan 30% van de totale wereldbevolking.

Bij vermoeidheidsklachten en een bleke huid vermoed je al gauw bloedarmoede. Dus heb ik bloedarmoede?

Symptomen van bloedarmoede omvatten vermoeidheid, duizeligheid, zwakte, bleke, droge of gele huid, hoofdpijn, koud gevoel, koude handen en voeten, snelle hartslag, onregelmatige hartslag, kortademigheid, pijn op de borst, licht gevoel in het hoofd, gemakkelijke gekneusde huid, pijnlijke tong en restless leg syndrome.

Verschillende symptomen komen bij alle typen bloedarmoede voor zoals vermoeidheid, een koud gevoel en kortademigheid.

Welke symptomen precies optreden zijn afhankelijk van de oorzaak en ernst. De meest voorkomende oorzaak van bloedarmoede is ijzertekort. De precieze behandeling is afhankelijk van de precieze oorzaak.

Over Diederik

Diederik heeft een medisch-wetenschappelijke achtergrond. In zijn vrije tijd schrijft hij onder andere over gezondheidskwesties voor Human Nature.

Bronnen

Lanzkowsky, P. (2016). Iron-deficiency anemia. In Lanzkowsky’s Manual of Pediatric Hematology and Oncology (pp. 69-83). Academic Press.

Camaschella, C. (2015). Iron-deficiency anemia. New England journal of medicine, 372(19), 1832-1843.

Coyer, S. M. (2005). Anemia: diagnosis and management. Journal of Pediatric Health Care, 19(6), 380-385.

Bainton, D. F., & Finch, C. A. (1964). The diagnosis of iron deficiency anemia. The American journal of medicine, 37(1), 62-70.

Sobrero, A., Puglisi, F., Guglielmi, A., Belvedere, O., Aprile, G., Ramello, M., & Grossi, F. (2001, April). Fatigue: a main component of anemia symptomatology. In Seminars in oncology (Vol. 28, pp. 15-18). WB Saunders.