Een goede vriend en sportfysiotherapeut, Giorvino Mantiri, MSc., merkte tijdens onze wekelijkse studiesessies iets op.

Veel van zijn patiënten lijken meer lichamelijke klachten te ervaren wanneer het weer verandert. Denk aan stijve spieren, pijnlijke gewrichten, vermoeidheid of hoofdpijn.

Hij vroeg mij of ik wist welke mechanismen hierachter zitten. Dus waarom heeft het weer invloed op je lichaam?

In het volgende deel bespreek ik nog drie manieren waarop het weer invloed kan hebben op het lichaam. 

Daarna ga ik in op klachten die fysiotherapeuten, zoals Giorvino, vaak tegenkomen, zoals artrose, reuma, zenuwpijn en fibromyalgie. 

Ik leg uit welke rol het weer kan spelen en wat je zelf kunt doen om hiermee om te gaan.

Vervolgens sta ik stil bij waarom sommige mensen sterker reageren op weersveranderingen dan anderen.

De inhoud van dit artikel is nagekeken door Giorvino zelf, zodat alles aansluit bij wat fysiotherapeuten dagelijks zien.

3 andere factoren die minder vaak worden genoemd

Naast de bekende lichamelijke mechanismen kwamen Giorvino en ik tijdens onze gesprekken ook uit op mogelijke andere verklaringen. 

Dit zijn factoren die minder makkelijk te meten zijn en daarom weinig terugkomen in onderzoek, maar die in het dagelijks leven waarschijnlijk wel degelijk invloed hebben.

Zonlicht speelt hierin een belangrijke rol. Meer zon betekent vaak meer aanmaak van vitamine D en endorfines. Endorfines werken pijnstillend en kunnen ervoor zorgen dat klachten minder op de voorgrond staan. Niet omdat ze verdwijnen, maar omdat het lichaam pijn anders verwerkt.

Daarnaast nodigt mooi weer uit tot meer activiteit. Mensen gaan vaker naar buiten, bewegen meer en doen dingen die afleiden. Aandacht verschuift dan van het lichaam naar de omgeving. Pijn en klachten worden daardoor soms minder bewust ervaren, ook al zijn ze er nog wel.

Meer beweging zorgt bovendien voor een betere doorbloeding van spieren en gewrichten. Dat kan stijfheid verminderen en het lichaam soepeler laten aanvoelen. Tegelijkertijd geldt het omgekeerde ook: bij slecht weer blijven mensen vaker binnen, bewegen ze minder en focussen ze meer op hun klachten, waardoor deze juist sterker kunnen worden ervaren.

Deze factoren zijn lastig los te onderzoeken, maar ze laten zien dat de invloed van het weer niet alleen lichamelijk is. 

Gedrag, stemming, aandacht en activiteit spelen waarschijnlijk een minstens zo grote rol in hoe klachten worden beleefd.

Heeft het weer invloed op artrose?

Ja, het weer kan invloed hebben op artrose. Veel mensen met artrose merken dat hun klachten toenemen bij koud, vochtig of wisselvallig weer.

Zoals ik net al vertelde reageert je lichaam voortdurend op veranderingen in de omgeving. Bij artrose zijn de gewrichten vaak al gevoeliger, omdat het kraakbeen dunner is geworden. Wanneer het koud is, trekken spieren en weefsels rondom het gewricht iets samen. Daardoor kan het gewricht stijver aanvoelen en kan bewegen pijnlijker zijn.

Ook veranderingen in luchtdruk kunnen een rol spelen. Sommige mensen voelen meer druk of zeurende pijn in hun gewrichten als het weer omslaat. Dit betekent niet dat het gewricht extra beschadigd raakt, maar het kan de pijnbeleving wel versterken.

Wat belangrijk is om te weten: het weer veroorzaakt geen artrose, maar het kan bestaande klachten wel duidelijker voelbaar maken. Regelmatig blijven bewegen, de gewrichten warm houden en luisteren naar je lichaam helpt vaak om de klachten beter onder controle te houden.

Heeft het weer invloed op reuma?

Bij mensen met reuma kan het weer zeker een rol spelen in hoe klachten worden ervaren. Vooral bij kou, regen of snelle weersveranderingen geven veel mensen aan dat hun gewrichten stijver of gevoeliger aanvoelen.

Reuma gaat vaak gepaard met ontstekingen in de gewrichten. Die maken het lichaam al kwetsbaarder voor prikkels van buitenaf. Wanneer het koud is, neemt de doorbloeding in spieren en gewrichten iets af. Daardoor kun je meer stijfheid voelen en kan het langer duren voordat je op gang komt, bijvoorbeeld ’s ochtends of na een periode van rust.

Ook een omslag in het weer kan klachten uitlokken. Sommige mensen beschrijven een diepere, zeurende pijn of een zwaar gevoel in de gewrichten. Dit zegt niets over extra schade, maar wel over hoe gevoelig het zenuwstelsel op dat moment is.

Wat vaak helpt is om het lichaam rustig in beweging te houden, zonder te forceren. Warmte kan verlichting geven en het is belangrijk om je dag zo in te delen dat er voldoende afwisseling is tussen actief zijn en rust nemen. Zo kun je beter omgaan met de invloed van het weer op je klachten.

Heeft het weer invloed op fibromyalgie

Bij fibromyalgie merken veel mensen dat hun klachten meebewegen met het weer, maar niet omdat er iets in spieren of gewrichten kapotgaat. Het zit vooral in hoe het lichaam signalen verwerkt.

Fibromyalgie draait om een overgevoelig zenuwstelsel. Prikkels die normaal nauwelijks opvallen, zoals kou, vocht, wind of een donkere dag, kunnen ineens veel harder binnenkomen. Daardoor kan pijn zich sneller verspreiden door het lichaam en kan vermoeidheid toenemen.

Wat ook meespeelt is dat slecht weer vaak invloed heeft op slaap en ontspanning. Slechter slapen of minder herstellen maakt het zenuwstelsel nóg gevoeliger. Daardoor kunnen klachten op zulke dagen heftiger aanvoelen, zelfs zonder duidelijke aanleiding.

Belangrijk om te weten is dat het weer geen schade veroorzaakt. Het verandert vooral hoe intens het lichaam signalen ervaart. Kleine dingen zoals licht blijven bewegen, niet te lang in dezelfde houding blijven en goed doseren wat je op een dag doet, kunnen helpen om die gevoeligheid wat te dempen.

Heeft het weer invloed op zenuwpijn

Ja, bij zenuwpijn kan het weer merkbaar invloed hebben, maar dit verschilt sterk per persoon. Sommige mensen voelen meer pijn bij kou, terwijl anderen juist last krijgen bij vochtige of wisselende weersomstandigheden.

Zenuwpijn ontstaat doordat zenuwen prikkels anders of te sterk doorgeven. Kou kan ervoor zorgen dat zenuwen gevoeliger reageren, waardoor tintelingen, branderigheid of schietende pijn sneller optreden. Ook kunnen spieren rondom een zenuw zich aanspannen, wat extra druk op die zenuw kan geven.

Daarnaast kan vochtig of somber weer invloed hebben op hoe ontspannen iemand is. Meer spanning en minder beweging zorgen er vaak voor dat zenuwklachten duidelijker aanwezig zijn. Het is dus niet alleen het weer zelf, maar ook wat het weer met je lichaam en gedrag doet.

Het weer veroorzaakt geen zenuwbeschadiging, maar kan wel bestaande zenuwpijn versterken. Warm blijven, rustig blijven bewegen en stress zo laag mogelijk houden helpt vaak om de klachten minder op de voorgrond te laten staan.

Heeft het weer invloed op spier reuma?

Bij spierreuma, ook wel polymyalgia rheumatica genoemd, ervaren veel mensen dat hun klachten veranderen met het weer. Vooral kou en vocht kunnen ervoor zorgen dat pijn en stijfheid in schouders, nek en heupen sterker aanwezig zijn.

Spierreuma gaat gepaard met ontstekingen in en rondom de spieren. Wanneer het koud is, worden spieren minder soepel en komt de stijfheid vaak duidelijker naar voren, vooral na rust of in de ochtend. Daardoor kan opstaan, aankleden of bewegen tijdelijk lastiger zijn.

Ook een wisseling van het weer kan invloed hebben op hoe het lichaam aanvoelt. Het lichaam moet zich telkens aanpassen, en bij een ontstekingsaandoening kost dat meer energie. Dit kan leiden tot een zwaarder of vermoeider gevoel, zelfs als je niet meer hebt gedaan dan normaal.

Het weer verergert de aandoening zelf niet, maar kan de klachten wel nadrukkelijker laten voelen. Warmte, rustige beweging en een goed dagritme helpen vaak om stijfheid en pijn beter hanteerbaar te houden.

Waarom reageert de één sterker op het weer dan de ander?

Niet iedereen reageert hetzelfde op weersveranderingen, en dat is heel normaal. Het lichaam van de één past zich sneller en makkelijker aan dan dat van de ander. Dat verschil zit niet in “aanstellen”, maar in hoe gevoelig het lichaam is afgesteld.

Een belangrijke factor is het zenuwstelsel. Bij sommige mensen is dat systeem wat alerter, waardoor prikkels van buitenaf, zoals kou, warmte of luchtdruk, sterker worden doorgegeven. Stress speelt daarin ook een rol. Wie langdurig gespannen is, slaapt vaak minder goed en herstelt slechter, waardoor het lichaam gevoeliger wordt voor extra prikkels.

Daarnaast maken eerdere of bestaande klachten verschil. Iemand met pijnlijke gewrichten, een oude blessure of chronische klachten zal weersveranderingen eerder merken dan iemand zonder die voorgeschiedenis. Ook slaapkwaliteit, conditie en algemene belastbaarheid bepalen hoe sterk het lichaam reageert.

Hierna beantwoord ik nog een paar andere vragen over klachten die minder direct met fysiotherapie te maken hebben, zoals migraine en astma.

Heeft het weer invloed op migraine?

Ja, bij migraine kan het weer een duidelijke trigger zijn. Veel mensen met migraine merken dat een aanval sneller opkomt bij weersveranderingen, zoals een plotselinge omslag, hoge luchtvochtigheid of grote temperatuurverschillen.

Migraine heeft te maken met een gevoelig zenuwstelsel en veranderingen in de bloedvaten in het hoofd. Schommelingen in luchtdruk kunnen dat systeem uit balans brengen. Het lichaam moet zich aanpassen, en bij mensen die gevoelig zijn voor migraine kan dat nét genoeg zijn om een aanval te starten.

Ook fel zonlicht, benauwd weer of juist een drukkende, warme dag kan klachten uitlokken. Daarbij speelt mee dat het weer invloed heeft op slaap, stress en spanning, factoren die bij migraine sowieso een belangrijke rol spelen.

Het weer is dus niet de oorzaak van migraine, maar kan wel een zetje geven richting een aanval. Wat helpt is leren herkennen welke weersomstandigheden voor jou een rol spelen, voldoende rust nemen, goed hydrateren en op zulke dagen extra letten op je grenzen. Zo kun je de impact vaak iets beperken, ook al kun je het weer zelf niet sturen.

Heeft het weer invloed op astma?

Bij astma spelen de luchtwegen een hoofdrol, en die reageren direct op wat je inademt. Daarom kan het weer bij astma sneller klachten geven dan bij veel andere aandoeningen.

Bij koude dagen wordt de ingeademde lucht minder goed verwarmd voordat deze de longen bereikt. Dat kan ervoor zorgen dat de luchtwegen geïrriteerd raken en zich samentrekken. Sommige mensen merken dit vooral tijdens fietsen, wandelen of traplopen in de buitenlucht.

Ook benauwd of broeierig weer kan vervelend zijn. De ademhaling voelt dan zwaarder en oppervlakkiger, waardoor klachten eerder op de voorgrond komen. Bij mist of smog blijven irriterende stoffen langer hangen, wat de luchtwegen extra prikkelt.

Het weer kan bepalen hoe rustig of onrustig je ademhaling die dag is. Door alert te zijn op weersomstandigheden en je dagtempo daarop aan te passen, kun je vaak veel klachten voorkomen.

Heeft het weer invloed op COPD?

Bij COPD kan het weer een grote rol spelen in hoe iemand zich voelt en ademt. Veel mensen merken dat hun klachten duidelijk veranderen afhankelijk van de omstandigheden buiten.

Koude lucht kan het ademen zwaarder maken, omdat de luchtwegen gevoeliger reageren en sneller vernauwen. Hierdoor kan hoesten toenemen en kan het gevoel van benauwdheid sterker worden. Aan de andere kant kan warm, benauwd weer juist zorgen voor een gevoel van luchttekort, omdat ademen meer moeite kost en vermoeiender wordt.

Ook mist, windstil weer of luchtvervuiling hebben invloed. Bij dit soort omstandigheden blijft vervuilde lucht langer hangen, wat de longen extra belast. Het lichaam moet harder werken om voldoende zuurstof binnen te krijgen, en dat kan je sneller vermoeid maken.

Het weer verandert de aandoening zelf niet, maar het kan wel bepalen hoe zwaar een dag aanvoelt. Door je activiteiten af te stemmen op het weer, op tijd rust te nemen en goed te letten op je ademhaling, kun je vaak beter omgaan met deze schommelingen.

Wat zegt de wetenschap hierover?

In dit artikel heb ik uitgelegd welke mechanismen mogelijk verklaren waarom mensen klachten voelen bij bepaald weer. Dat betekent alleen niet automatisch dat het weer ook echt de oorzaak is van die klachten. Daarom heb ik ook gekeken naar wat wetenschappelijk onderzoek hierover zegt.

Een recente grote overzichtsstudie heeft meerdere goede onderzoeken naast elkaar gelegd waarin werd gekeken naar de relatie tussen weer en spier- en gewrichtsklachten. Daaruit komt een genuanceerd beeld naar voren. Voor veel klachten, zoals pijn in de knie, heup of onderrug, lijkt het weer geen duidelijke rol te spelen in het ontstaan van klachten.

Dat staat soms haaks op wat mensen zelf ervaren. Toch betekent dit niet dat die ervaringen onzin zijn. Het onderzoek laat vooral zien dat het effect van het weer gemiddeld klein is en sterk verschilt per persoon. Interessant is wel dat bij sommige aandoeningen, zoals jicht, warm weer in combinatie met een lage luchtvochtigheid het risico op een aanval kan vergroten.

Wat ook belangrijk is: deze studies kijken vooral naar het ontstaan van klachten, niet zozeer naar hoe hevig klachten worden ervaren. En juist dat laatste kan per persoon sterk verschillen, afhankelijk van stress, slaap, herstel en bestaande gevoeligheid.

De conclusie is dus niet zwart-wit. Het weer kan invloed hebben, maar het is zelden de enige of belangrijkste factor. Voor de meeste mensen spelen belastbaarheid, leefstijl en herstel een grotere rol dan het weer alleen. Dat maakt het belangrijk om klachten altijd in een bredere context te bekijken.

Take home message

Dus waarom heeft het weer invloed op je lichaam?

Omdat je lichaam voortdurend reageert op wat er om je heen gebeurt. Veranderingen in temperatuur, lucht, licht en druk vragen telkens om aanpassing. Als je lichaam gezond en uitgerust is, merk je daar vaak weinig van. Maar bij pijnklachten, vermoeidheid, ontstekingen of een gevoelig zenuwstelsel kunnen die prikkels ineens wél voelbaar worden.

Het weer is zelden de oorzaak van klachten, maar het kan ze wel versterken of duidelijker naar de voorgrond halen. Dat betekent ook dat klachten niet “tussen je oren” zitten. Je lichaam geeft signalen, en die zijn het waard om serieus genomen te worden. Door te begrijpen wat er gebeurt, kun je er vaak beter mee omgaan en je dag hierop aanpassen.

Het is fijn dat dit artikel mede tot stand is gekomen door de vragen en inzichten van Giorvino. Zijn scherpe blik vanuit de fysiotherapiepraktijk en onze gesprekken hebben geholpen om dit onderwerp praktisch en begrijpelijk te maken. Juist die samenwerking maakt het mogelijk om lichaam en klachten vanuit meerdere kanten te bekijken.

Hopelijk helpt deze uitleg je om je eigen lichaam beter te begrijpen en met iets meer rust te reageren op dagen waarop het weer tegenzit.