Voedingskeuzes hebben een hoog impact op onze vruchtbaarheid. Maar hoe zit dat dan bij een dieet als intermittent fasting?

Wat we eten blijft bij een vastendieet vaak hetzelfde, alleen wanneer wordt gegeten verschilt.

In de wetenschap komt regelmatig naar voren dat intermittent fasting voor vrouwen iets nadeliger lijkt dan voor mannen.

Zo wordt intermittent fasting ook afgeraden tijdens de zwangerschapMaar heeft het ook een nadelig impact op de vruchtbaarheid?

In dit artikel leer je wat er in de wetenschap bekend is over de relatie tussen intermittent fasting en vruchtbaarheid. 

Verbetert intermittent fasting de vruchtbaarheid?

Intermittent fasting heeft mogelijk een positief effect op de vruchtbaarheid. De concentratie van de twee belangrijkste hormonen: luteïniserend hormoon (LH) en de follikelstimulerend hormoon (FSH) lijken toe te nemen. Echter, intermittent fasting wordt over het algemeen toch afgeraden voor vrouwen die besluiten zwanger te willen worden vanwege het beperkte hoeveelheid onderzoek dat hiernaar wordt gedaan.

De voordelen die gevonden worden kan ook zijn doordat intermittent fasting gewichtsverlies veroorzaakt. En overgewicht is een grote negatieve factor op vruchtbaarheid dus als intermittent fasting hier een steentje aan bijdraagt zal het leiden tot een positief effect.

Maar in de werkelijkheid is er op het gebied van intermittent fasting en vruchtbaarheid heel veel nog onbekend. Er is weinig onderzoek gedaan en bij lange na nog geen duidelijke consensus. Hierdoor nemen artsen het zekere voor het onzekere en verwerp ze intermittent fasting af als middel om de vruchtbaarheid te stimuleren.

Het streven naar een gezond BMI is het belangrijkst voor vruchtbaarheid. Gewichtsverlies van 5 tot 10% onder zwaarlijvigen draagt enorm veel bij aan vruchtbaarheid. Ook lijken verminderde ontstekingen en een verhoogde insulinegevoeligheid effectief te zijn. Toevallig één van de voordelen van intermittent fasting.

Stel dat vasten jou dus helpt om een gezond BMI te krijgen, is vasten misschien zelfs de beste oplossing en zeker een poging waard.

Risico’s van intermittent fasting op de vruchtbaarheid 

Er vindt een nauwkeurige samenwerking plaats tussen je hypothalamus, hypofyse en eierstokhormonen (ook wel bekend als je HPO-as). Deze samenwerking moet in balans zijn om vruchtbaar te zijn. Als onverstandig wordt omgegaan met een drastisch dieet als intermittent fasting kan deze samenwerking uit balans raken met alle gevolgen van dien.

Verminderde ovulatie en hormonale disbalans. Tijdens perioden van fysieke of mentale stress zal de hypothalamus minder kisspeptine en GnRH (growthhormone releasing hormone) produceren waardoor de ovulatie in extreme gevallen niet meer plaatsvindt. De hormoonspiegels normaliseren pas als je lichaam aanvoelt dat het gevaar is geweken. 

Ondergewicht en verminderde ovulatie. Naast mensen met overgewicht kunnen mensen met ondergewicht ook moeite hebben om zwanger te worden. Dit gaat vaak om extreme gevallen (bijv. anorexia).  De vrouwelijke hypofyse is in staat de calorie-inname te meten. Als de inname onder een bepaald punt komt, kan het een signaal vanuit de hersenen afgeven om vervolgens de minder belangrijke ovulatie te reduceren of te staken (Dr. Aaron Styer).

Leptine spiegel. Ten tweede beïnvloedt intermittent fasting de hormoonspiegel van leptine. Leptine wordt geproduceerd door vetcellen en reguleert niet alleen je metabolisme maar ook het niveau van LH en FSH.  De twee belangrijke hormonen die de ovulatie reguleren. Te weinig leptine kan op zijn beurt vruchtbaarheid problemen met zich mee brengen. 

Kan je vasten en tegelijkertijd zwanger worden? 

Dat kan, zolang je het goed en verstandig aanpakt. Alhoewel het in deze fase meestal wordt afgeraden. Het streven naar een gezond BMI komt op de eerste plaats voor goede vruchtbaarheid. Te lange periodes aaneengesloten vasten zullen je vruchtbaarheidshormonen en ovulatie (eisprong) in extreme gevallen remmen of zelfs platleggen. Dit wordt onder andere waargenomen bij anorexiapatiënten

Als je aan de andere kant niet lang genoeg vast (< 12 uur) dan zal je weinig van de voordelen merken.

Als je toch besluit te vasten, vast dan niet langer dan 16 uur, omdat de impact op het lichaam dan nog te overzien valt.

Welk intermittent fasting schema is het best als je zwanger wilt worden?

Wegens een gebrek aan voldoende wetenschappelijk onderzoek raden wij aan om voorzichtig te zijn als je zwanger wilt worden. Maar als je toch van plan bent om te vasten overleg dit dan van tevoren met een arts.

Als intermittent fasting iets is wat je zou willen proberen. Stop dan ten eerste met alle tussendoortjes. Zelfs korte perioden van vasten (4-6 uur) kunnen je helpen jouw insulinegevoeligheid en hormoonbalans te verbeteren.   

Er zijn veel verschillende intermittent fasting schema’s, maar over het algemeen is de maximaal 16 uur durende vast het beste om het lichaam en ook de stofwisseling rust te geven.

16 uur wordt door sommige experts als een veilige range beschouwd. Combineer dit met beperkt snacken tussen de maaltijden in. 

Met het 16/8 schema zullen je maag en darmen ‘s nachts tijd hebben om te herstellen en daarnaast zullen ook je hormonen een welverdiende rust krijgen. 

Tussen de maaltijden in heeft het lichaam tijd nodig om de maaltijden te verteren en je hormonen naar de normale baseline (basiswaarde) te krijgen.  

Studies intermittent fasting en vruchtbaarheid 

Een studie over alternerend vasten verricht met muizen toonde aan dat na 12 weken, de vrouwtjes een verlaagde bloedsuiker en lichaamsgewicht hadden. Beide kunnen een positieve impact hebben op de vruchtbaarheid. 

Maar betreft vruchtbaarheid was het tegenovergestelde waar. De vrouwtjes muizen hadden ook een afgenomen FSH. FSH staat voor follikelstimulerend hormoon, een belangrijk hormoon verantwoordelijk voor de kickstart van de ei ontwikkeling. 

Een tweede belangrijke factor is de grootte van de eierstokken, deze was ook afgenomen. 

Concluderend, zijn dit geen goede prognostische factoren voor het beloop van een zwangerschap. 

In een andere studie, waarin 15 vrouwen met PCOS (polycysteus-ovariumsyndroom) werden gevolgd en een caloriebeperkend dieet kregen opgelegd (471/dag) gedurende 7 dagen. 

Dit verhoogde hun al hoge LH-waardes en verlaagde het circulerende FSH. Ook geen gezonde uitslagen. MAAR in dezelfde studie verlaagde het vasten de serum insuline en leptine waardes. Wat een goed teken is. 

Naast deze onderzoeken is er nog geen nieuwe informatie beschikbaar. 

De meeste informatie die we over vrouwen en intermittent fasting hebben verzameld zijn observaties van extreme perioden van vasten en anorexia. Er zijn geen goed opgezette onderzoeken beschikbaar die het verband tussen vasten en vruchtbaarheid onderzoeken onder bijvoorbeeld gezonde individuen. 

Vanwege de risico’s voor het kind kan je nou dit nou eenmaal niet goed onderzoeken. Vruchtbaarheid is een uitdagend onderwerp. 

Take home message 

Mits het verstandig wordt uitgevoerd heeft intermittent fasting mogelijk een positief effect op de vruchtbaarheid omdat de concentratie van luteïniserend hormoon (LH) en de follikelstimulerend hormoon (FSH) lijken toe te nemen. 

Echter wordt intermittent fasting over het algemeen afgeraden voor vrouwen die besluiten zwanger te willen worden, omdat er weinig wetenschappelijk onderzoek beschikbaar is.  

Aangezien intermittent fasting fysieke of mentale stress kan veroorzaken bij sommige individuen kan er een hormonale disbalans ontstaan en zal de ovulatie in extreme gevallen niet meer plaatsvinden.

De hormoonspiegels normaliseren pas als je lichaam aanvoelt dat het gevaar is geweken. Het streven naar een gezond BMI is gewoon het belangrijkste voor vruchtbaarheid dus dit zou de focus moeten zijn.

Als je toch besluit te vasten, vast dan niet langer dan 16 uur om de impact op je lichaam te minimaliseren.

Consulteer altijd een arts of verloskundige voordat je grote veranderingen maakt in je dieet- of sportgewoontes m.b.t. je zwangerschap of kinderwens.

Over Diederik

Diederik heeft minstens 10 jaar ervaring met intermittent fasting en doet momenteel onderzoek naar de invloed op vetverbranding.

Bronnen

Chiofalo, B., Laganà, A. S., Palmara, V., Granese, R., Corrado, G., Mancini, E., … & Triolo, O. (2017). Fasting as possible complementary approach for polycystic ovary syndrome: Hope or hype?Medical hypotheses105, 1-3.

Rocha, J. S., Bonkowski, M. S., Masternak, M. M., França, L. R., & Bartke, A. (2012). Effects of adult onset mild calorie restriction on weight of reproductive organs, plasma parameters and gene expression in male mice. Animal reproduction/Colegio Brasileiro de Reproducao Animal9(1), 40.