Aankomende moeders zijn vaak voorzichtig als het gaat om lifestyle en voeding. Ze nemen geen risico’s als het gaat om de baby’s gezondheid en dat is maar goed ook.

Nu ben je misschien een fanatieke vaster of heb je net van intermittent fasting gehoord en vraag je je af of intermittent fasting wel te combineren valt met zwangerschap. 

Dit is een serieuze kwestie en daarvoor hebben we de adviezen samengevat van medische experts en zullen we alle beschikbare wetenschappelijke informatie over intermittent fasting en zwangerschap met je delen.

Zwangerschap en intermittent fasting, is het veilig? 

Hoewel intermittent fasting geen invloed lijkt te hebben op het geboortegewicht en vroeggeboorte, wordt intermittent fasting toch afgeraden tijdens de zwangerschap. Een drastische aanpassing van je eetgewoonten, zoals het geval is bij intermittent fasting, verhoogd het risico op voedingsdeficiënties (tekorten) en andere gezondheidsproblemen voor jou en je toekomstige baby.

Als je je eten beperkt tot bepaalde eetvensters (momenten dat je mag eten) of dagen is het namelijk lastig om de juiste hoeveelheid voeding binnen te krijgen. 

Dit maakt het nog moeilijker met een zich ontwikkelende baby aangezien hij/zij zich voedt vanuit jouw voorraden. 

Er zijn een beperkt aantal studies die de effecten van intermittent fasting op zwangerschap en de gezondheid van de baby hebben onderzocht. Ze focusten zich vooral op twee belangrijke indicatoren van gezonde baby’s: geboortegewicht en vroegtijdige geboorte. 

Uit de resultaten kwam naar voren dat moeders die aan intermittent fasting deden, geen vroegtijdige geboorte kregen, noch een baby met een laag geboortegewicht.

Maar de wetenschappers gaven aan dat de implicaties door het vasten pas mogelijk later in het leven verschijnen. En dat daarom het vasten tijdens de zwangerschap uit voorzorg vermeden moet worden. 

r

Aanbeveling

The American college of obstetricians and gynecologists beveelt aan dat je eerst goed met een arts praat en een plan maakt die een gezonde toename van je gewicht bewerkstelligt op basis van je BMI en gezondheid.  

Risico’s van Intermittent fasting tijdens de zwangerschap 

Invloed op vruchtbaarheid

Er vindt een nauwkeurige samenwerking plaats tussen je hypothalamus, hypofyse en eierstokhormonen (ook wel bekend als je HPO-as). Deze samenwerking moet in balans zijn. 

Verminderde ovulatie. Tijdens perioden van fysieke of mentale stress zal de hypothalamus minder kisspeptine en GnRH (growthhormone releasing hormone) produceren waardoor de ovulatie in extreme gevallen niet meer plaatsvindt. De hormoonspiegels normaliseren pas als je lichaam aanvoelt dat het gevaar is geweken. 

Het maakt niet uit of je echt uitgehongerd bent of dat het deel uitmaakt van je dieet, jouw lichaam weet het verschil niet tussen echt gevaar en zelfopgelegde stress. 

Ondergewicht / verminderde ovulatie. Volgens Dr. Aaron Styer, MD, reproductief endocrinoloog, kunnen mensen met ondergewicht ook moeite hebben om zwanger te worden. Dit gaat vaak om extreme gevallen (bijv. anorexia).  

De vrouwelijke hypofyse is in staat de calorie inname te meten. Als de inname onder een bepaald punt komt kan het een signaal vanuit de hersenen afgeven (wat vervolgens) om vervolgens de ovulatie te verminderen of te staken.

Leptine spiegel. Dr. Styer zegt ook dat intermittent fasting de hormoonspiegel van leptine beïnvloed. Leptine wordt geproduceerd door vetcellen en reguleert niet alleen je metabolisme maar ook het niveau van LH en FSH. De twee belangrijke hormonen die de ovulatie reguleren.Te weinig leptine kan op zijn beurt vruchtbaarheidsproblemen met zich mee brengen.

Invloed op zwangerschap 

Snelgroeiend kind. Met intermittent fasting is het lastig om de ideale condities voor het snelgroeiende kind te creëren. Een zwangerschap vereist veel voedingsbronnen. Je wilt geen onnodige fysieke of mentale stress veroorzaken vanwege de calorierestrictie aldus, Dr. Styer.

Tijdens de zwangerschap moet je juist meer eten, 340 extra calorieën per dag in het tweede trimester en maar liefst 450 calorieën extra in het derde trimester. 

Bloedarmoede. Bloedarmoede o.b.v. een ijzertekort komt al meer voor in zwangere vrouwen. En wanneer een baby niet genoeg ijzer binnenkrijgt, voornamelijk in het 3e trimester, heeft de baby een grotere kans om bloedarmoede te ontwikkelen voor hun eerste verjaardag. Hier kan je van schrikken, maar een goede voeding kan deze risico’s flink omlaag schroeven.

Hormonale onbalans. Bovendien kan langdurig vasten mentaal en fysiek uitdagend zijn, dus het is een logisch gevolg dat het je hormonale balans kan beïnvloeden. Het maakt niet uit of je echt uitgehongerd bent of dat het deel uitmaakt van je dieet, jouw lichaam weet het verschil niet tussen echt gevaar en zelfopgelegde stress. De hormoonspiegels normaliseren pas als je lichaam aanvoelt dat het gevaar is geweken. 

Speerpunten intermittent fasting en de zwangerschap 

De volgende speerpunten zijn zeer belangrijk tijdens de zwangerschap.

Gewicht baby. Je baby moet op gewicht zien te komen. Gewicht voor de zwangerschap is daarom een belangrijkere gezondheidsfactor.

Voedingsstoffen. Het bieden van voeding/voedingsstoffen voor de hersenen en lichaamsontwikkeling.

Vetreserves. Als je van plan bent borstvoeding te gaan geven is het belangrijk om maternale (moederlijke) vetreserves op te bouwen. 

Welke intermittent fasting schema tijdens de zwangerschap? 

Wegens een gebrek aan voldoende wetenschappelijk onderzoek raden wij intermittent fasting af tijdens de zwangerschap. 

Maar wellicht doe je dit al een hele lange tijd en is dit een onderdeel van je lifestyle. In deze gevallen zouden we zeggen dat simpelweg wat minderen genoeg kan zijn. 

Vermijd in ieder geval de volgende methoden tijdens de zwangerschap: 

Vast maximaal 12 tot 14 uur

12 tot 14 uur wordt door sommige experts als een veilige range beschouwd. Combineer dit met beperkt snacken tussen de maaltijden in. Over het algemeen is de maximaal 12-14 uur durende vast het beste om het lichaam en ook de stofwisseling rust te geven. 

Om de gezondheid van jouw baby te waarborgen is het verstandig om dagelijks een kortere periode te vasten. 

Met 12 tot 14 uur vasten zullen je maag en darmen ‘s nachts tijd hebben om te herstellen en daarnaast zullen ook je hormonen een welverdiende rust krijgen. 

Tussen de maaltijden in heeft het lichaam tijd nodig om de maaltijden te verteren en je hormonen naar de normale baseline (basiswaarde) te krijgen.  

Wetenschappelijk onderzoek intermittent fasting en zwangerschap

In een verouderde studie uit 1996 onder Gambiaanse vrouwen werd vermeld dat zij die vasten tijdens de ramadan grote veranderingen ondervonden in de glucosewaarden, insuline en triglyceriden (vetten). 

Het geboortegewicht vergeleken met de baby’s van vrouwen die niet hadden gevast waren gelukkig vergelijkbaar. Geboortegewicht is een belangrijk aspect. 

Maar de wetenschappers gaven aan dat de implicaties door het vasten pas mogelijk later in het leven verschijnen. En dat daarom het vasten tijdens de zwangerschap uit voorzorg vermeden moet worden. 

Een meer recente studie kwam met vergelijkbare resultaten en toonde aan dat vasten tijdens de ramadan het geboortegewicht van de baby’s niet beïnvloedt. Bovendien was er geen significante relatie tussen vasten en vroegtijdige geboorte (vroeggeboorte). 

Net zoals in de vorige studie opperde de onderzoekers dat er meer onderzoek nodig is om de potentiële negatieve gezondheidseffecten in kaart te brengen. Deze twee studies zijn veelbelovend, maar geven natuurlijk geen uitsluitsel. 

Wat opviel was dat studies zich primair focusten op het geboortegewicht. Er zijn zoveel mogelijk andere uitkomsten die nog niet onderzocht zijn, zoals de kans op verlies van zwangerschap, een miskraam (pregnancy loss) en andere lange termijneffecten op de kinderen wiens moeder aan intermittent fasting deden. 

Intermittent fasting en vruchtbaarheid. De do’s en dont’s 

DO’S

Eet voldoende vetten. Voeg een bron van vet toe tijdens het vasten. Dit is belangrijk als je zwanger wilt worden of al bent. De productie van vrouwelijke seks hormonen is afhankelijk van vet inname, dus het toevoegen van een beetje vet zal je overall calorie inname stabiel houden zonder dat het insuline wordt losgelaten. Neem dit ook overdag, je lichaam heeft hierdoor genoeg energie en tegelijkertijd blijft je insuline laag omdat er geen suiker in het bloed komt.

Lichaamsbeweging. Lichaamsbeweging is zeer belangrijk ook al heb je geen zin om te sporten tijdens de zwangerschap, al helemaal niet in het eerste trimester. Lichaamsbeweging verlaagt de kans op suikerziekte tijdens de geboorte, het verkort de bevalling en verkleint de kans op een keizersnede.

Vitaminen. Wees er zeker van dat je hoge kwaliteit multivitaminen of prenatale multivitaminen binnenkrijgt. 

Negatieve symptomen. Consulteer een arts als je de volgende symptomen ervaart: negatieve cyclus veranderingen, humeur veranderingen of lichamelijke klachten.

DONT’S

Verkort je vastentijd tot maximaal 12 uur. Vast niet langer dan 16 uur als je zwanger probeert te worden en vast niet langer dan 12 uur tijdens de zwangerschap. Als je jezelf te veel beperkt terwijl er een baby groeit is er een kans op vitamine en mineraal tekorten. Ook wordt de kans groter op zwangerschapscomplicaties.

Ga niet te intensief sporten. Overmatige fysieke inspanning kan je lichaam in een metabole stresssituatie stoppen wat op zijn beurt weer effect kan hebben op de hormonale balans. Ga in plaats daarvan voor licht belastende trainingen, bijvoorbeeld voor een buitenwandeling

Voorgeschiedenis. Ga niet vasten als je een voorgeschiedenis hebt met bijnierschorsinsufficientie, anorexia/boulimia of paniekaanvallen. 

Take home message 

Hoewel intermittent fasting geen invloed blijkt te hebben op het geboortegewicht en vroeggeboorte, wordt Intermittent fasting afgeraden tijdens de zwangerschap. 

Een drastische aanpassing van je eetgewoontes kan leiden tot voedingsdeficiënties, omdat het namelijk lastig om de juiste hoeveelheid voeding binnen te krijgen. 

Tijdens de zwangerschap moet je juist meer eten, 340 extra calorieën per dag in het tweede trimester en maar liefst 450 calorieën extra in het derde trimester. 

Met intermittent fasting is het lastig om de ideale condities voor het snelgroeiende kind te creëren. Als je besluit te vasten tijdens de zwangerschap vast dan maximaal 12 uur.

Over Diederik

Diederik heeft minstens 10 jaar ervaring met intermittent fasting en doet momenteel onderzoek naar de invloed op vetverbranding.

Bronnen

Azizi, F. (1996). Medical aspects of Islamic fasting. Medical Journal of The Islamic Republic of Iran (MJIRI)10(3), 241-246.

Arab, M., & Nasrollahi, S. (2001). Interrelation of Ramadan fasting and birth weight. Med J Islamic Academy Sci14(3), 91-5.

Kavehmanesh, Z., & Abolghasemi, H. (2004). Maternal Ramadan fasting and neonatal health. Journal of perinatology24(12), 748-750.

Savitri, A. I., Yadegari, N., Bakker, J., van Ewijk, R. J., Grobbee, D. E., Painter, R. C., … & Roseboom, T. J. (2014). Ramadan fasting and newborn’s birth weight in pregnant Muslim women in The Netherlands. British journal of nutrition112(9), 1503-1509.

Glazier, J. D., Hayes, D. J., Hussain, S., D’Souza, S. W., Whitcombe, J., Heazell, A. E., & Ashton, N. (2018). The effect of Ramadan fasting during pregnancy on perinatal outcomes: a systematic review and meta-analysis. BMC pregnancy and childbirth18(1), 421.

The American college of obstetricians and gynecologists.