Hoewel je soms wekenlang zonder voedsel kan overleven, is dat voor water anders. Water is cruciaal voor het menselijk lichaam om onder andere de temperatuur te reguleren, giftige stoffen af te drijven en de spijsvertering in stand te houden.

We bestaan voor 60 procent uit water waardoor je zou zeggen dat we best een tijdje zonder kunnen. Maar wist je dat slechts 3 procent verlies van water kan al kan leiden tot uitdroging?

Hoe lang mensen zonder water kunnen

Onder gunstige omstandigheden kan een mens gemiddeld drie tot vier dagen zonder water. Sommige factoren zoals lichamelijk waterverbruik, omgevingstemperatuur en lichamelijke activiteit verschillen van mens tot mens en kunnen dit met enkele dagen vermeerderen of verminderen.

In extreme gevallen kunnen mensen langer dan een week zonder water. Denk bijvoorbeeld aan ademhalisten die hun lichaam uitvoerig hierop voorbereiden of mensen die in bewusteloze staat verkeren.

Vanaf dag drie verhoogd het risico op orgaanfalen wat in de meeste gevallen de oorzaak is voor de dood. Water is namelijk cruciaal bij de instandhouding van een optimale omgeving voor de organen: regulatie van de lichaamstemperatuur, bloeddruk en ontgifting. 

Wat gebeurt er als je sterft aan uitdroging?

Doodgaan door uitdroging is vergeleken met andere methode minder pijnlijk, maar desalniettemin toch geen pretje. We onderscheiden drie stadia.

Stadium 1. Dorstgevoelens

Je lichaam zal eerst signaleren dat het water nodig heeft door middel van dorst. Als je hier geen gehoor aan geeft zullen de eerste symptomen van uitdroging langzaam maar zeker beginnen te verschijnen:

  • Droge mond, keel en lippen.
  • Donkere urine.
  • harde ontlasting en constipatie.
  • Minder zweten.
  • Traagheid of gebrek aan energie.
  • Hoofdpijn.

Je huid lijdt er ook onder en wordt dof. Er verschijnt uitdroging op je gezicht in de vorm van een droge, verbrijzelde huid die minder stralend en elastisch lijkt. 

Stadium 2. Verlies van bewustzijn

Dehydratatie zorgt voor een daling in de bloeddruk. Naarmate het lichaam minder gehydrateerd raakt, verdikt het bloed en moet het hart harder pompen om de organen te blijven ondersteunen.

Door minder te zweten heeft je lichaam moeite met lichaamstemperatuur te reguleren en raak je snel overhit wat kan leiden tot flauwvallen.

Zolang je niets blijft drinken, zal de daling in de bloeddruk uiteindelijk zorgen voor verlies van bewustzijn. Vaak zie je dat tegen het verlies van bewustzijn delirium (verwardheid) optreedt. 

Degenen die sterven door terminale uitdroging zullen voor de dood meestal al een tijdje het bewustzijn kwijt.

Stadium 3. Organen falen en belangrijke lichaamsprocessen stoppen

Het lichaam kan de bloeddruk niet op peil houden en vertraagt uit nood de bloedtoevoer naar minder vitale organen kunnen belangrijke lichaamsprocessen niet meer ondersteund worden.

Spijsvertering vertraagt. Water is essentieel voor de spijsvertering door het vormen van speeksel en het afbreken van voedsel. Door een extreem vochttekort droogt de mond uit en vertraagt het spijsverteringsstelsel.

Zuurgraad verhoogt. Water helpt om de pH-waarde van het lichaam in evenwicht te brengen. Zonder water zal de zuurgraad uit balans raken. Dit heeft een negatieve impact op organen.

Gewrichten. Water smeert de gewrichten en het ruggenmerg, zonder water verliezen de gewrichten hun soepelheid. 

Hormoonproductie. Water helpt de hersenen om bepaalde hormonen aan te maken en te gebruiken. 

Ontgiften. Water is belangrijk voor het transport van giftige stoffen. Afval wordt aan watermoleculen gebonden en wordt vervolgens door de nieren uitgescheiden. Zonder water kan het lichaam dit niet efficiënt doen, waardoor de gifstoffen zich ophopen. 

Nierfunctie. De ophoping van giftige stoffen schaadt de nieren, die juist de verwijdering van de gifstoffen uit het lichaam verwerken. Als de nieren falen, hopen de gifstoffen zich nog verder op, met als gevolg een wijdverbreid orgaan falen en de dood.

Kortom, zonder water kan het lichaam niet goed functioneren en zal het uiteindelijk stoppen met werken.

Hoe weet ik of ik uitgedroogd ben?

Uitdroging heeft een aantal bekende symptomen die je in je achterhoofd kunt houden.

Huidelaciteit

Knijp zachtjes met twee vingers in de huid op de rug van je hand, arm of buik, zodat je als het ware een tent vorm krijgt. Laat vervolgens de huid vervolgens los. Controleer nu of de huid binnen één tot drie seconden weer in zijn normale positie terugveert. Als de huid langzaam terugveert, is het goed mogelijk dat je uitgedroogd bent. Als je niet genoeg water drinkt, verliest je huid namelijk zijn elasticiteit.

Hoofdpijn

Hoofdpijn kan ook een teken zijn van uitdroging. Als je uitgedroogd bent, verliest je hersenweefsel water waardoor je hersenen krimpen en van de schedel wegtrekken. Deze krimp triggert de pijnreceptoren rond de hersenen, waardoor je hoofdpijn krijgt. Uitdroging zorgt er daarnaast ook voor dat je bloedvolume daalt, waardoor de bloed- en zuurstofstroom naar de hersenen afneemt.

Hoeveel water heb je nodig om goed te functioneren? 

Je hebt vast wel eens gehoord: ‘als je dorst hebt, ben je eigenlijk te laat’. Wat suggereert dat je dorst voor moet zijn en constant moet blijven drinken. 

Maar uit een onderzoek van Noakes blijkt deze aanpak geen biologisch voordeel te hebben. Meerdere studies lieten zien dat het beter is om alleen te luisteren naar je lichaam. Dus door alleen te drinken als je daadwerkelijk dorst hebt.

Toch zijn er richtlijnen gevormd door The National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine om te voorkomen dat mensen te weinig water drinken.

Voor vrouwen is 2,7 liter water aanbevolen en voor mannen 3,7 liter water. 20% hiervan wordt echter ingenomen via voeding. Als we dat daarvan aftrekken, komen we op een minimum van 2,2 liter voor vrouwen en 3 liter voor mannen.

Sommige omstandigheden vereisen meer vochtinname:

Klimaat en hoge altitude (+0,75l). Warme, vochtige weersomstandigheden of hoge altitude laten je meer zweten. Neem extra vocht in.

Activiteitsniveau (+0,5l). Als je sport, is het belangrijk dat je de verloren vocht aanvult. Zorg dat je voor en na het trainen extra water drinkt.

Algemene gezondheidstoestand (+0,75l). Verlies je meer vocht door bijvoorbeeld koorts, diarree of blaasinfecties? Drink dan meer water of volg eventuele rehydratatie-oplossingen van je huisarts.

Zwanger of borstvoeding (+0,75l). Als je zwanger bent of borstvoeding geeft, heb je meer water nodig om gehydrateerd te blijven.

minder lang zonder water in droog klimaat

Voedingsmiddelen kunnen je ook uitdrogen. Zeer droge, zoute voedingsmiddelen, zoals gepaneerde producten, zoute chips of andere droge snacks, kunnen de uitdroging verergeren. 

Ook alcohol en cafeïnehoudende dranken kunnen het lichaam sneller uitdrogen, omdat de urineproductie wordt gestimuleerd. 

Tot slot om je lichaam op de juiste manier te rehydreren is het verstandig de hele dag door matig water drinken, ongeveer 700 milliliter per keer. Dit blijkt uit onderzoek van de Summit Medical Group. 

Take home message

Hydratatie is essentieel om in leven te blijven en een verlies van slechts 3 procent kan al leiden tot uitdroging.

Hoewel je soms wekenlang zonder voedsel kan overleven, kan je hooguit enkele dagen zonder water. 

De mensen die sterven door terminale uitdroging raken meestal het bewustzijn kwijt door een te lage bloeddruk.  

Wees op je hoede bij de volgende symptomen: traagheid, een gebrek aan energie, hoofdpijn, duizeligheid en verwarring. Voldoende water en het eten van waterrijk voedsel kan uitdroging helpen voorkomen.

Een watertekort kan het lichaam snel aantasten. Afhankelijk van de omgeving en het inspanningsniveau van de persoon kan je al na enkele uren veranderingen in je lichaam opmerken. 

Diarree of braken versnelt het proces van uitdroging. Als je goed naar je lichaam luistert en drinkt als je dorst hebt, loop je geen risico om uitgedroogd te raken.

Over Diederik

Diederik is veel bezig met gezondheid en heeft een wetenschappelijke achtergrond.

Bronnen

Armstrong, L. E., & Johnson, E. C. (2018). Water intake, water balance, and the elusive daily water requirement. Nutrients10(12), 1928.

Shaheen, N. A., Alqahtani, A. A., Assiri, H., Alkhodair, R., & Hussein, M. A. (2018). Public knowledge of dehydration and fluid intake practices: variation by participants’ characteristics. BMC public health18(1), 1346.

Riebl, S. K., & Davy, B. M. (2013). The hydration equation: Update on water balance and cognitive performance. ACSM’s health & fitness journal17(6), 21.

Campbell, S. (2004). Dietary Reference Intakes: Water, potassium, sodium, chloride, and sulfate. Clinical Nutrition Insight30(6), 1-4.

Noakes, T. D. (2010). Is drinking to thirst optimum?Annals of Nutrition and Metabolism57(Suppl. 2), 9-17.

Taylor, N. A., & Machado-Moreira, C. A. (2013). Regional variations in transepidermal water loss, eccrine sweat gland density, sweat secretion rates and electrolyte composition in resting and exercising humans. Extreme physiology & medicine2(1), 4.